Słownik pojęć
Pojęcia designu, technologii i marketingu wyjaśnione prosto i konkretnie – żebyśmy w projektach mówili jednym językiem.
Design i branding
-
Agencja 360 (full service)
Agencja 360 (full service) to agencja prowadząca wszystkie obszary komunikacji marki w jednym miejscu: od strategii i identyfikacji wizualnej, przez stronę internetową, po kampanie i materiały drukowane.
-
Atomic design
Atomic design to metodyka budowania interfejsów od najmniejszych elementów (atomów, czyli przycisków, pól i etykiet), przez ich złożenia (molekuły, organizmy), po szablony i gotowe strony.
-
Brandbook (księga znaku)
Brandbook to dokument opisujący zasady stosowania identyfikacji wizualnej marki: konstrukcję logo, kolory, typografię, pole ochronne znaku i przykłady poprawnych oraz niepoprawnych zastosowań.
-
CMYK a RGB
CMYK to model kolorów do druku (cyjan, magenta, żółty i czarny, mieszane jako farby na papierze), a RGB to model dla ekranów (czerwony, zielony i niebieski, mieszane jako światło). Ten sam projekt potrzebuje wartości w obu.
-
Brief kreatywny
Brief kreatywny to dokument opisujący zadanie dla zespołu projektowego: cel biznesowy, odbiorców, zakres prac, ograniczenia i kryteria sukcesu. Im lepszy brief, tym mniej rund poprawek.
-
Design system
Design system to żywa biblioteka komponentów interfejsu wraz z zasadami ich użycia, czyli wspólne źródło prawdy, z którego projektanci i programiści budują spójne produkty cyfrowe szybciej i bez zgadywania.
-
Design tokens
Design tokens to zapisane jako dane (a nie jako grafika) podstawowe wartości projektu: kolory, wielkości pisma, odstępy, cienie czy czasy animacji, czyli jedno źródło prawdy współdzielone przez projektantów i programistów.
-
Siatka projektowa (grid)
Siatka projektowa to niewidzialny układ kolumn, wierszy i marginesów, który porządkuje rozmieszczenie elementów na stronie, ekranie lub rozkładówce. To fundament spójnej, czytelnej kompozycji.
-
Key visual
Key visual to wiodący motyw graficzny kampanii lub marki, czyli powtarzalna kompozycja obrazu, typografii i koloru, która spina wszystkie materiały komunikacji w rozpoznawalną całość.
-
Logo a logotyp
Logotyp to nazwa firmy zapisana charakterystycznym liternictwem; sygnet to element graficzny (symbol); logo to potoczne określenie całości znaku: sygnetu, logotypu lub ich połączenia.
-
Moodboard
Moodboard to plansza inspiracji: zestawienie obrazów, kolorów, typografii i faktur, które określa kierunek estetyczny projektu, zanim powstaną właściwe projekty graficzne.
-
Naming
Naming to proces tworzenia nazwy marki, produktu lub usługi: od strategii i generowania propozycji, przez weryfikację językową i prawną, po sprawdzenie dostępności domen i znaku towarowego.
-
Spad i przygotowanie do druku (preflight)
Spad to obszar projektu wystający poza linię cięcia (zwykle 3–5 mm), który zapobiega białym paskom na krawędziach po przycięciu. Przygotowanie do druku (preflight) to techniczna kontrola pliku przed wysłaniem do drukarni.
-
Rebranding
Rebranding to świadoma zmiana tego, jak marka wygląda i komunikuje: od odświeżenia logo i identyfikacji po nową nazwę oraz strategię. Przeprowadza się go, gdy dotychczasowa marka przestaje wspierać cele firmy.
-
Tone of voice (ton komunikacji marki)
Tone of voice to zdefiniowany sposób, w jaki marka mówi i pisze: dobór słów, rytm zdań, poziom formalności i emocji. Dzięki niemu komunikację marki rozpoznajesz nawet bez logo.
-
Krój pisma a font
Krój pisma to projekt graficzny liter (np. Helvetica); font to plik komputerowy, który ten projekt zawiera w konkretnej odmianie (np. Helvetica Bold w pliku .woff2). Krój projektuje się, font instaluje.
-
Typografia
Typografia to sztuka doboru i komponowania pisma: krojów, wielkości, odstępów i hierarchii tekstu. W projektowaniu marek i produktów cyfrowych typografia niesie charakter marki mocniej niż jakikolwiek inny element.
-
UI kit
UI kit to zestaw gotowych komponentów graficznych interfejsu (przyciski, pola, karty, nawigacje) w narzędziu projektowym, czyli wizualna biblioteka, z której projektant składa ekrany.
-
Identyfikacja wizualna
Identyfikacja wizualna to spójny system elementów graficznych marki (logo, kolorystyka, typografia, ikonografia i zasady ich użycia), który sprawia, że firma jest rozpoznawalna w każdym punkcie styku z klientem.
UX i product design
-
Dostępność cyfrowa (WCAG)
Dostępność cyfrowa to projektowanie produktów, z których mogą korzystać wszyscy, w tym osoby z niepełnosprawnościami wzroku, słuchu, ruchu i poznania. WCAG to międzynarodowy standard wytycznych dostępności.
-
AX (AI experience)
AX (AI experience) to projektowanie doświadczeń, w których użytkownik współpracuje ze sztuczną inteligencją: asystentów w aplikacjach, interfejsów konwersacyjnych, inteligentnych podpowiedzi i automatyzacji.
-
Customer journey map
Customer journey map (mapa podróży klienta) to wizualizacja całej drogi klienta z marką, od pierwszego kontaktu, przez zakup, po obsługę, z emocjami, punktami styku i momentami tarcia na każdym etapie.
-
Design sprint
Design sprint to intensywny, kilkudniowy proces (klasycznie 5 dni), w którym zespół przechodzi od problemu do przetestowanego z użytkownikami prototypu rozwiązania, bez miesięcy spotkań i dokumentów.
-
Architektura informacji
Architektura informacji to projektowanie struktury treści produktu: co gdzie się znajduje, jak się nazywa i jak użytkownik do tego trafia. Dobra architektura sprawia, że „wszystko jest tam, gdzie powinno być".
-
Mockup (makieta)
Mockup to statyczny, dopracowany wizualnie projekt ekranu, z docelowymi kolorami, typografią i grafiką, ale bez działających interakcji. Pokazuje, jak produkt będzie wyglądał, zanim zostanie zbudowany.
-
Persona
Persona to syntetyczny portret typowego użytkownika produktu (jego cele, potrzeby, frustracje i kontekst), zbudowany na podstawie badań i służący zespołowi jako wspólny punkt odniesienia przy decyzjach projektowych.
-
Prototyp
Prototyp to klikalna symulacja produktu (połączone ekrany, po których można się poruszać jak po prawdziwej aplikacji), używana do testów z użytkownikami przed rozpoczęciem programowania.
-
UI (user interface)
UI (user interface) to warstwa wizualna produktu cyfrowego: układ, typografia, kolory, komponenty i ich stany. Dobry UI realizuje strukturę zaprojektowaną w UX i nadaje jej charakter marki.
-
Testy użyteczności
Testy użyteczności to badanie, w którym prawdziwi użytkownicy wykonują zadania w produkcie (lub prototypie), a badacz obserwuje, gdzie się gubią i dlaczego. Najszybsza droga od opinii zespołu do faktów.
-
User flow
User flow to zaprojektowana ścieżka, którą użytkownik przechodzi do celu w produkcie, czyli sekwencja ekranów, decyzji i akcji, np. od koszyka do potwierdzenia zamówienia.
-
UX (user experience)
UX (user experience) to całość doświadczenia użytkownika z produktem: czy rozwiązuje jego problem, czy droga do celu jest logiczna i czy korzystanie nie wymaga wysiłku. UX projektuje się badaniami i testami, nie opinią.
-
Badania UX
Badania UX to systematyczne poznawanie użytkowników (ich potrzeb, zachowań i problemów) za pomocą wywiadów, testów, ankiet i analizy danych, po to, by decyzje produktowe opierać na dowodach, a nie domysłach.
-
Wireframe
Wireframe to uproszczony szkic ekranu pokazujący układ i hierarchię elementów, bez kolorów, zdjęć i finalnej typografii. Służy do szybkiego testowania struktury, zanim powstanie kosztowny projekt graficzny.
Technologia
-
API
API (application programming interface) to ustandaryzowany sposób, w jaki programy rozmawiają ze sobą: zestaw reguł pozwalający aplikacji pobierać dane lub zlecać operacje innemu systemowi.
-
Backend
Backend to niewidoczna dla użytkownika część systemu: serwer, baza danych i logika biznesowa, które przetwarzają żądania, przechowują dane i pilnują bezpieczeństwa.
-
CDN (content delivery network)
CDN (content delivery network) to sieć serwerów rozmieszczonych w wielu lokalizacjach, która przechowuje kopie plików strony i serwuje je z punktu najbliższego użytkownikowi. Efekt: strona ładuje się szybko niezależnie od tego, z którego kraju ktoś wchodzi.
-
CMS i headless CMS
CMS (content management system) to system zarządzania treścią strony bez pisania kodu. Headless CMS oddziela panel redakcyjny od warstwy wyświetlania: treść trafia przez API do dowolnego frontendu: strony, aplikacji, ekranu w sklepie.
-
Core Web Vitals
Core Web Vitals to trzy wskaźniki Google mierzące odczuwalną jakość strony: LCP (szybkość wczytania głównej treści), INP (szybkość reakcji na interakcje) i CLS (stabilność wizualną układu). Wpływają na pozycje w wyszukiwarce.
-
Domena, DNS i hosting
Domena to adres strony (twojafirma.pl), hosting to serwer, na którym leżą jej pliki, a DNS to system tłumaczący domenę na adres tego serwera. To trzy osobne usługi, często u trzech różnych dostawców, i warto wiedzieć, kto kontroluje którą.
-
Frontend
Frontend to warstwa produktu cyfrowego, którą widzi i obsługuje użytkownik: interfejs strony lub aplikacji działający w przeglądarce, zbudowany z HTML, CSS i JavaScriptu.
-
JAMstack
JAMstack to architektura stron, w której gotowe, statyczne pliki HTML serwowane są z szybkiej sieci CDN, a dynamiczne funkcje dostarczają API. Efekt: strony błyskawiczne, bezpieczne i odporne na obciążenia.
-
MVP (minimum viable product)
MVP to najmniejsza wersja produktu, która realnie rozwiązuje problem użytkowników i pozwala zweryfikować pomysł na rynku, zanim zainwestuje się pełny budżet w funkcje, których nikt może nie potrzebować.
-
PWA (progressive web app)
PWA to strona internetowa, która zachowuje się jak aplikacja mobilna: można ją zainstalować na ekranie telefonu, działa offline i wysyła powiadomienia, bez przechodzenia przez App Store czy Google Play.
-
Responsive design i mobile-first
Responsive design to projektowanie stron, które automatycznie dostosowują układ do rozmiaru ekranu, od telefonu po monitor. Mobile-first to strategia projektowania najpierw wersji mobilnej, a potem rozszerzania jej na większe ekrany.
-
SaaS
SaaS (software as a service) to model, w którym oprogramowanie działa w chmurze i jest opłacane abonamentem, a użytkownik korzysta z niego przez przeglądarkę, bez instalacji, serwerów i własnego utrzymania.
-
SSL / HTTPS
HTTPS to szyfrowana wersja protokołu, którym przeglądarka łączy się ze stroną; certyfikat SSL/TLS potwierdza tożsamość witryny i chroni przesyłane dane (hasła, formularze, płatności) przed podsłuchem.
-
Staging (środowisko testowe)
Staging to robocza kopia strony lub aplikacji, na której testuje się zmiany przed publikacją, identyczna z wersją produkcyjną, ale niewidoczna dla klientów i wyszukiwarek.
E-commerce i analityka
-
Test A/B
Test A/B to eksperyment, w którym ruch na stronie dzieli się losowo między dwie wersje (A i B) różniące się jednym elementem, by na danych sprawdzić, która lepiej realizuje cel.
-
Konwersja i współczynnik konwersji
Konwersja to wykonanie przez użytkownika pożądanej akcji: zakupu, wysłania zapytania, zapisu na newsletter. Współczynnik konwersji to odsetek odwiedzających, którzy tę akcję wykonali.
-
CRO (conversion rate optimization)
CRO to systematyczny proces podnoszenia współczynnika konwersji: diagnoza miejsc, gdzie użytkownicy odpadają, stawianie hipotez, testowanie zmian na danych i wdrażanie tych, które wygrywają.
-
CTA (call to action)
CTA (call to action) to element strony, który wprost zaprasza użytkownika do działania: przycisk „Dodaj do koszyka", link „Umów rozmowę" czy formularz zapisu. Dobre CTA mówi, co dokładnie stanie się po kliknięciu.
-
E-commerce B2B i B2C
E-commerce B2C to sprzedaż internetowa konsumentom, a B2B firmom. Różnią się głębiej, niż się wydaje: B2B wymaga indywidualnych cenników, zamówień cyklicznych, akceptacji zakupów i integracji z systemami klienta.
-
Heatmapa (mapa cieplna)
Heatmapa to wizualizacja zachowań użytkowników na stronie: kolorami pokazuje, gdzie klikają, jak daleko przewijają i gdzie zatrzymują kursor. Czerwone obszary to gorące punkty uwagi, a niebieskie strefy ignorowane.
-
Landing page
Landing page to strona zaprojektowana pod jeden cel i jedną grupę odbiorców, np. zapis na webinar albo zapytanie o usługę. Usuwa rozpraszacze i prowadzi do pojedynczego wezwania do działania.
SEO i AI
-
AEO (answer engine optimization)
AEO to optymalizacja treści pod wyszukiwarki odpowiadające wprost na pytania (Google AI Overviews, featured snippets, asystenci głosowi) tak, by to Twoja strona była źródłem wyświetlanej odpowiedzi.
-
Crawler i boty AI
Crawler (robot indeksujący) to program automatycznie odwiedzający strony internetowe i pobierający ich treść. Obok klasycznych botów wyszukiwarek (Googlebot) działają dziś boty AI (GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot), które zbierają treści dla modeli językowych.
-
Halucynacje AI
Halucynacja AI to sytuacja, w której model językowy podaje nieprawdziwą informację z pełnym przekonaniem: zmyśloną liczbę, nieistniejące źródło, błędny fakt. To nie usterka pojedynczego produktu, lecz naturalna konsekwencja sposobu działania modeli.
-
Canonical URL
Canonical URL to wskazany w kodzie strony adres „główny" danej treści. Mówi wyszukiwarkom, którą wersję indeksować, gdy ta sama treść jest dostępna pod kilkoma adresami, np. z parametrami kampanii, z ukośnikiem i bez niego, w wersji do druku.
-
Chatbot a agent AI
Chatbot to program prowadzący rozmowę: odpowiada na pytania według scenariusza lub z pomocą modelu językowego. Agent AI idzie dalej: rozumie cel, planuje kroki i wykonuje działania w innych systemach, np. sprawdza dane w bazie, tworzy zgłoszenie, wysyła e-mail.
-
E-E-A-T
E-E-A-T (experience, expertise, authoritativeness, trustworthiness) to kryteria, którymi Google ocenia wiarygodność treści: doświadczenie autora, jego wiedzę ekspercką, autorytet źródła i ogólne zaufanie. To nie pojedynczy czynnik rankingowy, lecz rama oceny jakości, która realnie wpływa na widoczność.
-
GEO (generative engine optimization)
GEO to optymalizacja strony pod generatywne wyszukiwarki AI (ChatGPT, Perplexity, Gemini) tak, by modele cytowały Twoją firmę jako źródło w swoich odpowiedziach.
-
LLM (duży model językowy)
LLM (large language model, duży model językowy) to model AI wytrenowany na ogromnych zbiorach tekstu, który przetwarza i generuje język naturalny: odpowiada na pytania, streszcza dokumenty, pisze oraz analizuje teksty. Na LLM-ach działają ChatGPT, Claude czy Gemini.
-
llms.txt
llms.txt to plik tekstowy w głównym katalogu strony, który w zwięzłej, czytelnej dla modeli AI formie opisuje, czym jest witryna i gdzie znaleźć jej najważniejsze treści. To drogowskaz dla systemów AI.
-
Fraza long tail (długi ogon)
Frazy long tail (z długiego ogona) to dłuższe, szczegółowe zapytania o małej liczbie wyszukiwań, ale wyraźnej intencji, np. „audyt ux sklepu internetowego cena". Pojedynczo dają mało ruchu; zsumowane potrafią przynieść go więcej niż frazy ogólne i znacznie lepiej konwertują.
-
Meta title i meta description
Meta title to tytuł strony widoczny w wynikach wyszukiwania i na karcie przeglądarki; meta description to krótki opis wyświetlany pod nim. Title jest czynnikiem rankingowym, description wpływa głównie na to, czy ktoś kliknie.
-
Prompt i prompt engineering
Prompt to polecenie przekazywane modelowi AI: pytanie, instrukcja lub zadanie. Prompt engineering to umiejętność formułowania tych poleceń tak, by model zwracał przewidywalne, przydatne wyniki, a nie loterię.
-
RAG (retrieval-augmented generation)
RAG (retrieval-augmented generation) to technika, w której model językowy przed udzieleniem odpowiedzi wyszukuje informacje w podpiętej bazie wiedzy (dokumentach, cenniku, bazie danych) i odpowiada na ich podstawie, a nie wyłącznie z pamięci treningowej.
-
SEO
SEO (search engine optimization) to ogół działań zwiększających widoczność strony w bezpłatnych wynikach wyszukiwania: od techniki (szybkość, indeksowalność), przez treści odpowiadające na realne zapytania, po autorytet budowany linkami.
-
Migracja strony a SEO
Migracja strony to każda duża zmiana serwisu: nowa domena, nowa technologia, przebudowa struktury adresów. Dla SEO to moment podwyższonego ryzyka: bez planu przekierowań można stracić wypracowaną widoczność, z dobrym planem zwykle się ją zachowuje, a często poprawia.
-
Dane strukturalne (schema.org)
Dane strukturalne to niewidoczne dla człowieka znaczniki w kodzie strony, które opisują jej treść w standardzie schema.org. Mówią maszynom wprost: to jest firma, to produkt z ceną, to pytanie i odpowiedź.
Brak pojęć dla tego hasła. Spróbuj innego.
Masz pomysł? Porozmawiajmy.
Opowiedz nam o swoim pomyśle, a my doradzimy najlepszą drogę od koncepcji do działającego produktu.